Tonyukuk

Yazan Write on Pazar, 31 Ocak 2021 Yayınlandığı Kategori Bilim Okunma 357 kez
Ögeyi Oylayın
(1 Oylayın)

Türk Yayıncılık Tarihini Başlatan Kahraman ‘Tonyukuk

Unesco Türkiye Milli Komisyonu başkanlığında ve kardeş Türk Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan) ve Moğolistan’ın desteğiyle 2020 yılı “Bilge Tonyukuk” yılı ilan edildi.

Türk tarihinde, yazdıklarını yayınlayarak yüzyıllar ötesine ulaştıran ilk yayıncı, bilinen ilk vezir, ilk özgürlük savaşçılarından, ilk tarihçi, bilinen ilk stratejist ve planlamacı, komutan, savaş dehası, istihbaratçı ve adının yanına daha birçok ‘ilk’ yazabileceğimiz bir büyük devlet adamıdır “Bilge Tonyukuk”.

Uygarlık tarihini değiştirecek olayların yaşandığı Asya bozkırlarında hüküm süren Göktürk Devletinin kağanlarından bile daha çok tanınan veziri olan ve 1300 yıldır tarihin soluksuzca peşinden koştuğu bu kutlu kişiyi anlatmadan önce dilerseniz bir konuya açıklık getirelim.

Sadece güçlü olanların hayatta kalabildikleri dünyanın en zor coğrafyalarından biri olan ve Türklerin uzunca bir zaman yaşadığı bu toprakların adı Orta Asya  diye bilinse de aslında Türkistan’dır. Bu topraklarda sayısız devlet kuran bütün Türk ulusları Türkistan adını kullanmıştır. Günümüzde akademik çevrelerde bile sıkça kullanılan Orta Asya ifadesi ise yalnızca coğrafi bir tanımdan ibarettir.

İş bu Türkistan topraklarında kurulan Birinci Göktürk Devleti 630 yıllarında doğu ve batı olarak ikiye ayrılır ve Çinliler tarafından dağıtılarak fetret dönemine girer. Saltanat devresi kesilir ama Türkler asla tam olarak Çin’in hakimiyetine girmez. Çinliler Göktürklerin yönetici halkı olan idareci boylarını Çin seddinin iç tarafına alarak onları kendi içlerinde eritmeye çalışırlar. Tonyukuk’un soyu da kontrol altındadır. Ve Tonyukuk bu şartlar altında Çin’de doğar. Daha sonra ailesi, Türk hanedan üyeleriyle birlikte ihtilal yapar ve yarım asırlık esaret biter. Büyük mücadeleler ve savaşlar sonrasında Türkistan’ın kalbi olan Ötüken’e (Orhun Vadisi) yerleşirler. Böylelikle yalnız Türk kağanlığının değil günümüze kadar gelecek bütün Türk halklarının tarihleri şekillenmeye başlar.

Bilge Tonyukuk, önce İlteriş Kağan’a on yıl vezirlik yapar. O vefat edince yerine geçen Kapgan Kağan’a ve ondan sonrada Bilge Kağan’a da aynı şekilde hizmet eder. Devleti en çetrefilli zamanlarda kağanlarla birlikte ayağa kaldırır. Bütün Türk devletlerini tek devlet altında birleştirir.

Bilge Tonyukuk, Türk Kağanlığı için neler yaptıklarını önce kendi halkına sonra gelecek nesillere aktarmak için 720 yılında bir abide diktirir. Şu anda Moğolistan sınırları içinde bulunan iki taş halindeki bu abideye işlenen yazılar, dört yüzüne de dokuz ünlü, on dokuz ünsüz harften oluşan Göktürk alfabesiyle ve oyma olarak yazılmıştır. Anıtın müellifi doğrudan doğruya Bilge Tonyukuk’tur. Yazdıkları yüzyıllar sonrasına ulaşsın diye abidelerin sütunlarını granit taştan yaptırmıştır. Devamı... https://sumbulsokak.com/

Son Düzenlenme Perşembe, 04 Şubat 2021 02:02

NE İZLESEM

 
 

NE OKUSAM